Nafaka Davaları, Şartları ve Türleri

Nafaka davası, boşanma nedeniyle, eşlerin birbirlerine ve çocuklarına yardım yükümlülüğünü yerine getirmesi için açılan davadır. Boşanma davasında nafaka talebinde bulunulabileceği gibi, boşanma davasından ayrı olarak nafaka davası açılabilmesi de mümkündür. Nafaka davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemeleridir. Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemeleri davaya Aile Mahkemesi sıfatıyla bakacaktır.

Nafaka Davası Nasıl Açılır?

Nafaka davası yukarıda değindiğimiz üzere yoksulluk, iştirak ve yardım nafakası için açılan davalara denir.

Yardım nafakası, dava açılmaksızın talep edilmesi mümkün olmayan bir nafaka türüdür. Tedbir nafakası ise ayrı bir nafaka davası ile talep edilemeyen bir nafaka türüdür.

İştirak nafakası normal şartlarda hakimin re’sen karar vermesi gereken bir durumdur. Dolayısıyla ayrı bir dava açılmasına lüzum olmaması gerekir. Ancak bazen ihmal edilebilmektedir. Böyle bir durumda iştirak talepli bir dava açılabileceği kabul edilmektedir.

Burada önemli olan yoksulluk nafakası boşanma davasında talep edilebileceği gibi ayrı bir nafaka davası açılarak da talep edilebilir. Bu noktada seçimlik olarak kişi hak sahibidir. Ancak boşanma davasından sonra nafaka davası açılabilmesi boşanma davasında nafaka talep edilmemiş olmasına bağlıdır. Yani boşanma davasında talep edilir ve bu talep reddedilirse dava sonrasında ayrıca bir nafaka davası açılarak yoksulluk nafakası talep edilemez.

Nafaka davası açılmadan önce davaya hazırlığın iyi yapılması önem arz eder. Çünkü mahkemeye nafakaya dayanak teşkil edecek haklı nedenler sunulmalıdır. Bunun için gerekli araştırmaların hukuki zeminde ve kişi lehine yapılması önemlidir. Bu nedenle bir boşanma avukatının yardımına başvurmak kişi için en iyisi olacaktır. Yani “nafaka davası nasıl açılır” sorusuna verilecek en iyi cevap bir avukat tarafından somut olay değerlendirilerek verilir.

Yargılama masrafları ödenerek dava görevli ve yetkili mahkemede açılmalıdır. Görev, yetki ve zamanaşımına ilişkin açıklamalar yazımızın devamında yer almıştır. Sürecin mahremiyeti ve hızlı sonuçlanması ihtiyacı dolayısıyla temsil hizmeti yahut danışmanlık alınması kişinin her zaman yararınadır.

Nafaka Davası Ne Kadar Sürer?

Nafaka davası basit yargılama usulü ile görülür. Nafaka davası ne kadar sürer sorusunun cevabı için net bir şey söylenemez. Mahkemenin yoğunluğu, dava konusunun tespiti, yapılacak araştırmalar, toplanacak deliller, dinlenecek şahitler vb. birçok etken yargılama süresini artırıcı etkiye sahip olabilmektedir. Bununla beraber sürecin bir avukatın hukuki yardımı eşliğinde sürdürülmesi nafaka davasında her aşamanın hukuki zeminde hızlı bir şekilde sonuçlanmasına neden olacağından süreyi kısaltabilmektedir. Ancak genel olarak söyleyebiliriz ki nafaka davası için 3 – 8 ay arasında değişen bir yargılama süresi uygulamada görülmektedir.

Nafaka Hangi Hallerde Kaldırılır?

Tedbir nafakası yukarıda değindiğimiz üzere hangi karara varılırsa varılsın yargılamanın sonunda kaldırılır. Nitekim bu tür, boşanma süreci devam ederken dava dolayısıyla yoksulluğa düşen eşin ve çocuğun geçimini sağlayabilmesi içindir.

İştirak, çocuk ergin olana kadar geçerli bir nafaka türüdür. Çocuk 18 yaşına ulaşırsa yahut mahkeme kararı ile ergin kılınırsa kalkar. Bununla beraber ergin çocuğun eğitim hayatı devam etmekteyse devam eder.

Yardım nafakası boşanma ile ilgili değildir. Tamamen yoksulluğa düşen bazı akrabaların korunmasına yöneliktir. Tarafların değişen maddi imkanları bu nafakanın kalkmasına neden olabilir.

Yoksulluk nafakası ödeme alan eşin evlenmesi ile kendiliğinden kalkar yahut maddi durumundaki değişme ile kaldırılabilir. Birisi ile resmi nikah kıymaksızın evliymiş gibi hayat sürdürme de haklı neden oluşturur.

İster nafaka borçlusu ister alacaklısı olsun taraflardan birisinin ölmesi ile nafaka gene kendiliğinden kalkar.

Nafaka Neye Göre Belirlenir?

Öncelikle nafaka türleri arasından yoksulluk türü dışında kalanlar için yukarıda da belirttiğimiz üzere kusur araştırması yapılmaz. Yani tedbir ve iştirak nafakası için hangi eş daha kusurlu gibi bir soru cevaplanmaya çalışılmaz. Burada eşin ve çocuğun giyim, barınma, gıda, eğitim, sağlık, sosyal hayat gibi temel ihtiyaçları gözetilerek ihtiyaç sahibi tarafa diğer eşin ödeme yapması söz konusu olur.

Yoksulluk nafakası ise kusurun varlığını gerektirir. Boşanma dolayısıyla yoksulluğa düşecek olan taraf diğer eşten daha az kusurlu ise veya eşit kusurlu ise yahut hiç kusurlu değilse yoksulluk nafakası alabilmek için dava açabilir veya boşanma davasında bu talebini dile getirebilir. “Nafaka neye göre belirlenir” sorusunun ilk cevabı kusurdur.

İkinci olarak tarafların ödeme gücü ve sosyo – ekonomik yaşam şartları önem arz eder. Sözgelimi bir ayakkabı boyacısına aylık 100 TL nafaka ödeme yükümü getirilebilirken bir futbolcuya aylık 50 bin TL ödeme yükü getirilebilir. Doğal olarak bu durumun araştırması mahkeme tarafından yapılacaktır. Kişi de bu noktada delil sunabilir.

Daha az nafaka ödemek veya daha çok almak isteyen taraf buna göre delillerini sunmalıdır. Ekonomik durum delili çok önemlidir.

Nafaka Ödenmezse Ne Olur?

Nafaka borcu icra takibinde sıra cetveli içerisinde 1. sırada yer alan alacaklardandır. Bunun anlamı, alacak için icra takibi yapıldığı zaman satış işlemi sonrası öncelikle ödenir. Ancak birikmiş nafaka alacağı sıra cetvelinde 1. sırada yer almaz. Güncelliğini devam ettiren nafaka alacağı için geçerlidir. Nafaka ödenmezse kişi icra takibi prosedürü işleterek rahatlıkla güncel alacağını ve birikmiş alacağını tahsil edebilir.

Nafaka ödenmezse ayrıca maaşa haciz konularak eşe otomatik ödeme yapılabilir. Emekli maaşı da bu kapsamda haciz konulabilecek maaşlardandır. Maaştan kesme durumu söz konusu olduğunda aylık olarak belirlenen miktar kesintiye uğramaksızın tamamı maaştan kesilerek eşe verilir. Ödeme yükümlülüğü altında olan kişinin maaşında başka alacaklıların haczinin olmasının bir önemi yoktur. Alacağın önceliğine binaen her türlü maaştan tam olarak kesilir. Maaşın ¼ üne haciz koyabilme sınırı nafaka alacağı için geçerli değildir. Nafaka miktarının tamamı kesilir.

ÖNEMLİ:! Nafaka borcu ödenmemesi durumunda İcra ve İflas Kanunu m. 344 uyarınca tazyik hapsi de söz konusu olabilir. Madde hükmüne göre nafakaya ilişkin bir karar söz konusu ise ve nafaka ödenmezse nafaka alacaklısı eşin şikayet etmesi üzerine borcunu ödemeyen kişiye 3 ay tazyik hapsi verilir. Kişi bu süre içinde borcunu öderse hapis cezası kaldırılır. Konu ile ilgili ihtilaf doğuran halihazırda bir dava söz konusu ise kişi gene borcunu ödemek durumundadır. Ancak böyle bir durumda nafaka ödenmezse tazyik hapsinin uygulanabilmesi için açılmış olan davanın sonuçlanması beklenir. Yani bir bekletici mesele hali söz konusu olur.

Türk Hukukunda nafaka, bakım nafakası ve yardım nafakası olarak iki kategoriye ayrılmaktadır. Bakım nafakası ise, kendi içinde tedbir nafakası, yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası olmak üzere üç çeşittir. Nafaka davaları bu kapsamda açılır ve yürütülür.

Nafaka davaları;

Tedbir Nafakası

Boşanma davası açılmadan önce veya açıldıktan sonra eşlerden birinin ya da ergin olmayan çocukların (18 yaşından küçük çocuklar) yaşamlarını sürdürmek amacıyla hükmedilen nafaka türüdür.

İştirak Nafakası

Boşanma davasında yerel mahkeme kararı sonrasında çocuğun velayeti kendisinde olmayan eş aleyhine çocuğun giderlerine katılmasını sağlamak üzere hükmedilen nafaka yürüne denir.

Yoksulluk Nafakası

Aile mahkemesinin boşanma kararı vermesiyle yoksulluğa düşecek eş lehine, diğer eş aleyhine hükmedilen nafakadır.

Yardım Nafakası

Yardım nafakasının boşanma davası veya evlilik ile ilgili bir nafaka türü değildir. Bir kimsenin, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan altsoy ve üstsoyu ile kardeşlerine ödediği nafaka türüne denir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.