Anlaşmalı Boşanma Protokolü

Anlaşmalı boşanma en az 1 yıllık evlilik sürdüren eşlerin, birlikte mahkemeye başvurmasıyla ya da eşlerden birisinin diğerinin açtığı boşanma davasını kabul etmesi ile gerçekleşir. Eşler serbest iradeleri ile müşterek çocukların durumu ve mali sonuçlar bakımından bir anlaşmalı boşanma protokolü düzenlemesi hazırlarlar.

Hakimin re’sen yapacağı değerlendirme sonucunda; hazırlanan bu anlaşmalı boşanma protokolünün gereken koşulları sağladığı kanısına varılırsa istenen boşanma gerçekleşir. Bu sayede sayesinde eşler, hızlı ve kendi iradeleri ile belirledikleri koşullar ile boşanma olanağına sahip olmaktadır.
Anlaşmalı boşanma davası sonucunda verilecek hüküm tereddüt yaratmayacak şekilde kesin olmalıdır. Bu davada esas alınan unsur, genel boşanma sebepleri arasında yer alan “evlilik birliğinin temelinden sarsılması” şartının somutlaşmasıdır. Eşler arasındaki ortak irade ise, bu hususta adeta bir karine yaratmaktadır. Vekil aracılığı ile beyanda bulunulması durumunda da eşlerin hakim tarafından bizzat dinlenmesi, boşanma davasının özgür irade ile verilmiş bir karar olup olmadığının değerlendirilmesi bakımından gereklidir.

Anlaşmalı Boşanma Davası Şartları Nelerdir?

Anlaşmalı Boşanma Davasının dinlenebilmesi için Türk Medeni Kanununda bazı şartlar öngörülmüştür. Kadın ve erkek tarafından hazırlanan anlaşmalı boşanma protokolüne dayanarak hakimin boşanma kararı verebilmesi için kanunda öngörülen şartların bulunması gerekmektedir. Anlaşmalı boşanmanın şartları ise şunlardır:

  1. Evlilik birliğinin en az bir yıl sürmüş olması,
  2. Eşlerin mahkemeye birlikte başvurması veya diğer eşin boşanma talebini kabul etmesi,
  3. Hakimin eşleri dinlemesi,
  4. Eşlerin iradelerinin birbirine uygun olması,
  5. Hakimin boşanmanın mali sonuç ve çocuğun durumuna ilişkin protokolü uygun bulması.
  6. Hakimin anlaşmalı boşanmaya ilişkin karar verilebilmesi için yukarıda sayılan beş koşulun birlikte gerçekleşmesi şarttır.

Evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması
Anlaşmalı boşanma davası açılabilmesi için evliliğin en az 1 yıl sürmesi gerekir; taraflar arasında yapılan resmi nikahtan itibaren en az bir yıllık bir sürenin geçmiş olması halinde anlaşmalı boşanma davası açılabilir.

Eşlerin mahkemeye beraber başvurmuş ya da bir eşin açtığı boşanma davasını diğer eşin kabul etmiş olması
Tarafların birlikte başvurmaları sonucu anlaşmalı boşanma gerçekleşebileceği gibi eşlerden birinin usulüne uygun olarak açmış olduğu boşanma davasındaki tüm talepleri diğer tarafın kabul etmesi ile de anlaşmalı boşanma gerçekleşebilir. Bununla birlikte, boşanma davası çekişmeli olarak açılmış ve devam etmekte iken tarafların anlaşmalı boşanma iradelerini açıklayan protokolü mahkemeye sunmaları ya da duruşma esnasında anlaşma şartlarını duruşma zaptına geçirmeleri ile de anlaşmalı boşanma sağlanabilir.

Tarafların hakim huzurunda boşanma iradelerini açıklaması
Kanun, tarafların boşanma iradelerini hakim huzurunda özgürce açıklamaları şartını getirmiştir. Taraflar boşanma iradelerini hakim huzurunda bizzat açıklamalıdır; hakim tarafların iradelerinin herhangi bir nedenle fesada uğradığını tespit ederse boşanma talebini reddedecektir. Eşlerin anlaşmalı olarak boşanma iradelerini temsilci aracılığıyla değil, bizzat ifade etmeleri gerekmektedir.

Hakimin, boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu ile ilgili düzenlemeyi uygun bulması
Boşanmanın mali sonuçları ile ergin olmayan çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemenin (boşanma protokolü) hakim tarafından uygun bulunması ile anlaşmalı boşanmaya karar verilebilir. Eşler bu düzenlemeyi yazılı olarak hazırlayıp imzalayarak hakimin incelemesine sunabilecekleri gibi, anlaşma iradelerini hakimin huzurunda sözlü olarak da dile getirebilirler, ancak bu durumda irade açıklamalarının duruşma tutanağına geçirilmesi gerekir.

Eşlerin yaptıkları anlaşmanın zorunlu içeriğini boşanmanın mali sonuçları ve ergin olmayan çocukların durumu hakkındaki uzlaşma oluşturmaktadır. Eşlerin; maddi ve manevi tazminat, yoksulluk nafakası, iştirak nafakası, çocukların velayetinin kime bırakılacağı ve velayet kendisine bırakılmayan eşin çocuklarla kişisel ilişkisinin nasıl tesis edileceği hususunda anlaşmış olmaları gerekmektedir. Eşlerin mal rejiminin tasfiyesine ya da aile konutuna ilişkin olarak da anlaşmaları mümkündür; fakat bu konular, boşanma protokolünün zorunlu içeriğine dahil olmayıp ihtiyari içeriğini oluşturabilir.

Hakim, eşlerin yapmış oldukları protokolü uygun bulmazsa bu protokole müdahale ederek, çeşitli değişiklikler yapılmasını önerir. Hakim, uygun gördüğü değişiklikleri eşlere dayatamaz, eşler anlaşmada yapılan değişiklikleri kabul ederlerse boşanmaya karar verebilir. Bununla birlikte eşlerin uzlaşamamaları halinde anlaşmalı boşanma talebi reddedilip taraflardan birinin talebi ile davaya çekişmeli boşanma davası olarak devam edecektir. Yargıtay’a göre eşler, boşanma kararının kesinleşmesine kadar her zaman tek taraflı irade beyanları ile boşanma protokolünden dönebilirler.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünün İçeriği Nedir?

Anlaşmalı olarak boşanma kararı alan eşlerin, boşanma ve boşanmanın sonuçlarına ilişkin hazırlayacakları anlaşmalı boşanma protokolünde değinmeleri gereken hususlar şunlardır:

  • Boşanmayı İçeren Mali Konular,
  • Maddi ve Manevi Tazminat,
  • Yoksulluk Nafakası,
  • Çocukların Velayeti,
  • İştirak Nafakası,
  • Diğer Eşin Çocukla İlişkisi,
  • İhtiyari konular.
  • Mali Hususlar


Anlaşmalı boşanma protokolünde yer alması gerekenlerden ilk husus mali konulardır. Eşler birbirlerinden talep edebilecekleri maddi veya manevi tazminat ya da yoksulluk veya iştirak nafakası taleplerini, protokolde açıkça belirtmelidir. Ayrıca eşler, tazminat haklarını saklı tutuklarına ilişkin anlaşmalı boşanma protokolüne madde koyabilirler. Bu durumda, eşlerin boşanma nedenleri çekişmeli sayılacağından, anlaşmalı boşanma hükümlerine göre hakimin karar vermesi mümkün değildir. Mali konularda anlaşma ve bu hususa yönelik tazminat haklarının saklı tutulmaması anlaşmalı boşanma protokolü için şarttır. Yargıtay ise bir kararında, maddi ve manevi tazminat haklarının saklı tutularak anlaşmalı olarak eşlerin boşanabileceği görüşündedir.

Anlaşmalı boşanmanın taşıdığı amaç gereğince eşler, yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat gibi haklara ilişkin unsurları anlaşmalı boşanma protokolünde kararlaştırmak zorundadırlar. Mahkemenin vermiş olduğu boşanma kararından sonra eşler, söz konusu tazminat ve nafakaya ilişkin TMK Madde 178’i ileri süremezler. Ancak eşlerin anlaşmalı boşanma protokolünde bu haklara ilişkin ihmalinin varlığı veya hakimin hatası bulunması durumunda, boşanma kararı sonrasında 1 yıl içerisinde bu talepler tekrar gündeme getirilebilir. Yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminata ilişkin istisnai haller, aşağıda detaylı olarak verilecektir.

Maddi ve Manevi Tazminat
Anlaşmalı boşanma protokolünün zorunlu mali unsurlarından biri maddi ve manevi tazminattır. Tarafların söz konusu tazminatlara ilişkin talepte bulunmaları durumunda, maddi ve manevi tazminatın miktarı, ödeme şekli ve ödeme türünün anlaşmalı boşanma protokolünün içerisinde yer alması şarttır. Boşanma davasında hakim tarafların belirlediği ve istenen maddi ve manevi tazminat miktarı talebine bağlıdır.

Eşlerin anlaşmalı boşanma protokolünde karşılıklı tazminat talebinde bulunmayacaklarını yani feragat beyan etmeleri durumunda, mahkemenin vermiş olduğu boşanma hükmünden sonra bir yıllık içerisinde tarafların tazminat talep etmeleri imkansızdır. Yargıtay’a göre maddi ve manevi tazminat talebinin tarafların ihmali dahilinde veya mahkemenin hatası sebebiyle göz ardı edilmesi durumunda, maddi ve manevi tazminat TMK Madde 178 uyarınca mahkemenin kesin kararı sonrası 1 yıl içerisinde talep edilebilecektir.

Yargıtay bir kararında maddi ve manevi tazminat hakkının saklı tutularak anlaşmalı boşanmanın gerçekleştirilmesinin mümkün olduğunu savunurken, diğer bir kararında ise mümkün olmadığı yönünde kararını belirtmiştir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolü

Yoksulluk Nafakası

Anlaşmalı boşanma davası açma konusunda, zorunlu mali unsurlarından biri de yoksulluk nafakasıdır. Ve talep olmadan hakim re’sen yoksulluk nafakasına hükmedemez. Eşlerin anlaşmalı boşanma protokolünde yoksulluk nafakasına ilişkin iradelerini açıkça belirtmeleri şarttır. TMK Madde 175 uyarınca boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olan eşin kusurunun diğerinden ağır olmaması koşuluyla, diğer eşten süresiz nafaka isteyebileceği belirtilmiştir. Kanun maddesinde nafaka talebinde bulunabilecek eşin diğer eşten daha az kusurlu olması aranmıştır. Ancak anlaşmalı boşanma davasında kusur önem taşmaz. Eşler anlaşmalı boşanma protokollerinde boşanmanın sonuçlarına ilişkin anlaşmaya vardıklarından, mahkeme kusura ilişkin araştırma yapmaz ve bu durumu göz önünde bulundurmaz.

TMK Madde 178’de boşanma hükmünün kesinleşmesinden bir yıl sonra, yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat haklarının zamanaşımına uğrayacağı belirtilmiştir. Bu hüküm sayesinde boşanma davasında ileri sürülmeyen yoksulluk nafakası hakkının, boşanma davasından sonra 1 yıl içerisinde ileri sürülebilmesi mümkündür. Ancak Yargıtay, anlaşmalı boşanma davası dilekçesinde yoksulluk nafakası hakkının talep edilmemesi durumunda, bu hakkın bir daha istenemeyeceğini belirtmiştir.

Çocukların Durumu

Anlaşmalı boşanma protokolünde yer alması gereken bir diğer husus ise, varsa eşlerin çocuklarının velayetinin kimde kalacağı ve velayet kendisine bırakılmayan eşin çocukla olan ilişkilerinin nasıl kurulacağı konusudur. Ayrıca çocuğun masraflarına yönelik iştirak nafakası ve miktarı da protokolle belirlenmesi gereken husustur.

Çocuğun velayetinin eşler tarafından protokolde ortak velayet olarak belirlenmesi, çocuğun yararının bulunduğu durumlarda mümkün olup, hakimin bu durumda birlikte velayete yönelik karar vermesi gerekir. Ancak velayete ilişkin nihai karar hakimin takdirine göre belirleneceğinden, çocuğun yüksek yararını gözeten hakimin kararı da ortak veya tek velayet şeklinde olacaktır.

Eşlerin anlaşmalı boşanma protokolünde çocuğun velayeti konusunda ortak bir karara varmadıkları hallerde, mahkemenin velayete ilişkin eşlerin beyanlarına başvurması ve buna göre karar vermesi gerektiği Yargıtay tarafından kabul edilmektedir. Ancak eşlerin velayete ilişkin mutabakata varmamaları durumunda, anlaşmalı boşanma davasının çekişmeli boşanma davası olarak sürdürülmesi gerektiği belirtilmiştir.

İştirak Nafakası

Eşler anlaşmalı boşanma protokolünde iştirak nafakasına yer vermemiş olsalar bile, hakim talebe bağlı olmaksızın iştirak nafakası hükmedebilir. Hakimin takdir yetkisini düzenleyen TMK Madde 182/3’te, velayeti alamayan eşin kendi maddi gücüne oranla çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılmak zorunda olduğu hükmedilmiştir. Ayrıca iştirak nafakasının boşanma davasıyla birlikte veya sonrasında da talep edilebilmesi mümkündür. Velayeti elde edemeyen eşin ödemek zorunda olduğu iştirak nafakası, mahkeme kararının kesinleşmesinden çocuk erginliğe ulaşacağı tarihe veya çocuk ergin olsa bile eğitim hayatı sona erinceye kadar devam eder.

İhtiyari İçerik

Eşler anlaşmalı boşanma protokolünde bulunması gereken zorunlu hususlar dışında dilerlerse boşanmanın diğer yan sonuçları üzerine de anlaşma sağlayabilirler. Anlaşmalı boşanma protokolünde mal rejiminin tasfiyesi gibi ihtiyari içeriklere yer verebilmeleri mümkündür. Eşlerin, mal rejimi veya taşınmazlara ilişkin ihtilafa düşmeleri halinde, bu durum hakimin anlaşmalı boşanma kararı vermesine engel olmayacaktır. Tarafların ihtiyari içeriklerden boşanmada mal paylaşımında ilişkin anlaşmaları ve bu konuları protokole eklemeye karar verdikleri durumda, sahip oldukları taşınır veya taşınmaz malları tek tek ve malların nitelikleri belirten bir liste oluşturmaları gerekmektedir.

Eşlerin mal rejimi tasfiyesine veya alacaklara yönelik, talepte bulunmama veya feragat tasarrufu gerçekleştirmeleri mümkündür. Anlaşmalı boşanma protokolünden feragat hükümlerinin yer aldığı durumlarda, mal rejimlerine ilişkin tasfiyenin gerçekleştiği kabul edilir ve eşlerin sonradan talepte bulunmaları mümkün değildir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolü Örneği

ANLAŞMALI BOŞANMAYA DAİR PROTOKOL

  1. TARAF : İSİM SOYİSİM, (T.C. Kimlik No: 123456789) ADRES, ADRES, ADRES
  2. TARAF : YYYYYYYY, (T.C. Kimlik No: 987654321) ADRES, ADRES, ADRES

HÜKÜMLER :

İş bu anlaşmalı boşanma protokolü, Sayın Mahkemeye sunulmak üzere hazırlanmış olup, Sayın Mahkemece onaylandıktan sonra geçerli olacaktır. Taraflar aşağıdaki hususlarda anlaşmaya varmışlardır:

1) BOŞANMA HUSUSU : Her iki taraf da karşılıklı olarak boşanmayı kabul etmişlerdir. Evlilik birliğinin sona erdirilmesi konusunda her iki taraf da mutabıktırlar.

2) VELAYET HUSUSU : Taraflar, müşterek çocukları ZZZZZ’in velayetinin YYYYY’de bırakılması ve müşterek çocuk ZZZZZ’in XXXXX ile her ayın 1. ve 3. Haftası hafta sonu cumartesi saat 10.00 ile pazar 17.00 saatleri arasında, dini bayramların ikinci günü saat 10.00 ile üçüncü günü saat 16.00 arasında ve Temmuz ayının 1. Günü saat 10.00 ile Temmuz ayının 15. Günü saat 17.00 tarihleri arasında yatılı kişisel ilişki kurması konusunda mutabıktırlar.(KENDİ İRADENİZE VE ANLAŞMANIZA GÖRE DOLDURUNUZ)

3) NAFAKA HUSUSU: Boşanma sebebiyle; YYYYY, XXXXX’E irat şeklinde aylık ……. Türk Lirası yoksulluk nafakası ödemesi gerçekleştirecektir.

XXXXX, YYYYY’e müşterek çocuk ZZZZZ için her ay ……. TL iştirak nafakası ödemeyi kabul ve beyan etmektedir.

Bu tutarlar, 2021 yılı akabinde her yıl TÜİK tarafından açıklanan TÜFE oranında artırılacaktır.

4) TAZMİNAT HUSUSU: Boşanma sebebiyle her iki taraf birbirlerinden herhangi bir şekilde maddi tazminat ve manevi tazminat talebinde bulunmadıklarını ve bulunmayacaklarını kabul ve beyan etmektedir.(veya “XXXXX, YYYYY’e …….. TL maddi ve …….. TL manevi tazminat ödemesi gerçekleştirilecektir.”)

5) EŞYALAR HUSUSU: Taraflar, müşterek konut olan ADRES, ADRES, ADRES adresinde bulunan eşyalardan YYYYY’in istediği tüm eşyaları alabileceği konusunda mutabıktırlar.

6) ZİYNET EŞYALARI HUSUSU: YYYYY, tüm ziynet eşyalarını almış olup, XXXXX’den yana herhangi bir ziynet eşyası alacağı olmadığını kabul ve beyan etmektedir. Taraflar, karşılıklı olarak ziynet alacağı talebinde bulunmamakta ve bu talep haklarından da ileriye dönük gayri kabili rücu olarak feragat etmektedirler.

7) MAL PAYLAŞIM HUSUSU: KENDİ İRADENİZ YÖNÜNDE DOLDURUNUZ

8) VEKALET ÜCRETİ VE MAHKEME MASRAFLARI KONUSU: Taraflar karşılıklı olarak birbirlerinden mahkeme masrafları ve vekalet ücreti talep etmeyeceklerdir, geçmişe dönük olarak bu neviden ileri sürülmüş olan taleplerinden de feragat etmektedirler.

SONUÇ : Taraflar, serbest iradeleriyle yukarıda belirtilen konularda anlaşma sağlamış olup, bu koşullara binaen boşanmayı kabul etmektedirler. Tüm bu nedenlerle, iş bu protokol, bir nüshası Nöbetçi Aile Mahkemesine sunulmak üzere 3 nüsha olarak hazırlanmış olup, taraflarca mahkemeye bir nüshası Sayın Mahkemeye sunulacaktır.

Sayın Mahkemece işbu 8 maddeden ibaret protokolün kabulü ile anlaşma doğrultusunda boşanmaya karar verilmesini arz ve talep ederiz. Saygılarımızla01.01.2021(TARİH YAZIN)

  1. TARAF

İSİM SOYİSİM

İMZA

2. TARAF

İSİM SOYİSİM

İMZA

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.